Deze lijst met maatregelen en gebeurtenissen is niet volledig. In sommige gevallen is de juiste datum van de uitvaardiging en inwerkingtreding van een van een verordening of maatregel onzeker.
In deze gevallen worden de data gegeven waarover de meeste overeenstemming bestaat en wordt een nadere toelichting gegeven op de inwerkingtreding.
Tussen (...) staat nummer en jaar van de verordening (vo).
1940
10 mei Duitse invasie in Nederland.
15 mei Capitulatie van de hele Nederlandse strijdmacht. Begin van de Duitse bezetting in Nederland.
1 juli Joden moeten de luchtbescherming verlaten.
2 juli Joden uitgesloten van tewerkstelling in Duitsland.
31 juli Verbod op ritueel slachten (vo 80/1940). Van kracht vanaf 5 augustus.
28 augustus College van secretarissen-generaal krijgt informeel de opdracht geen persoon van 'Joodschen bloede' in overheidsdienst te benoemen, te kiezen of te bevorderen.
6 september Secretarissen-generaal krijgen de opdracht geen joden meer in het ambtelijk apparaat te benoemen.
13 september Verordeningen betreffende het werk van joden en anderen in overheidsdienst (vo 137/40).
14 september Joden geweerd van markten in Amsterdam.
30 september Circulaire aan plaatselijke overheden waarin een jood wordt gedefinieerd als iemand met een joodse grootouder die lid is geweest van de joodse gemeenschap.
5 oktober Ambtenaren moeten een 'ariërverklaring' tekenen.
22 oktober Bevel tot aanmelding van joodse ondernemingen bij de Wirtschaftsprüfstelle (vo189/1940).
27 oktober Kanselboodschap tegen de ariërverklaring voorgelezen in de Nederlandse
Hervormde kerken.
21 november Circulaire uitgevaardigd waarin alle joden uit overheidsdienst worden ont slagen.
december Vorming van de Joodse Coördinatie Commissie.
19 december Verbod op de arbeid van Duitsers in joodse huishoudens (vo 231/1940)
1941
7 januari De Nederlandse bioscoopbond bepaalt dat joden niet meer tot bioscopen mogen worden toegelaten, wat op 12 januari in dagbladen wordt bekend gemaakt.
10 januari Aanmeldingsplicht van alle personen 'van geheel of gedeeltelijk Joodschen
bloede' (vo 6/1941).
1 februari Invoering van een numerus clausus in het onderwijs.
5 februari Artsen moeten verklaren of ze van joodsen bloede zijn.
8 februari WA provoceert vechtpartijen op het Rembrandtplein in Amsterdam.
9 februari Intimidatie van joden door WA (NSB): bestorming van café Alcazar.
11 februari Beperkende maatregelen voor joodse studenten (vo 27/1941).
11 februari wa'ers gaan tegen Duitse bevelen in, de Jodenhoek van Amsterdam in en worden aangevallen door een joodse knokploeg. Een nazi, Hendrik Koot bezwijkt aan zijn verwondingen.
12 februari De Duitsers sluiten de Jodenhoek af en eisen de instelling van een Joodse Raad.
13 februari Instelling van de Amsterdamse Joodse Raad.
15 februari Verdere demonstraties in Amsterdam.
19 februari Inval van de Grüne Polizei in de verzamelplaats van joodse knokploegen, een ijssalon in de in de Jodenhoek van Amsterdam. De politie wordt aangevallen.
22-23 feb. Als represaille pakken de Duitsers in de Jodenhoek 425 jonge mannen op. Het brute geweld van deze razzia leidt tot verdere publieke verontwaardiging.
25 februari Proteststaking (Februaristaking) legt Amsterdam lam.
26 februari De staking breidt zich uit buiten Amsterdam, maar ambtenaren worden gedwongen weer aan het werk te gaan. De staking wordt door Duits geweld en door het uitroepen van de noodtoestand de kop ingedrukt.
27 februari Opdracht aan de secretaris-generaal van het departement van Sociale Zaken om joodse bloeddonoren te schrappen.
28 februari Maatregelen tegen joodse organisaties zonder economisch doel (vo 41/1941)
12 maart Maatregelen betreffende de aanmelding van joodse bedrijven en de aanstelling van Verwalter (bewindvoerders) (vo 48/1941).
31 maart Instelling van de Zentralstelle für jüdische Auswanderung.
2 april Reeks plaatselijke verbodsbepalingen voor joden in Haarlem.
15 april Bevel van General kommissar Rauter aan alle joden om hun radiotoestellen in te leveren op grond van een verordening (vo26/1941) van 11 februari.
1 mei Joodse artsen, apothekers en vertalers mogen niet meer voor niet joden werken.
1 mei Joden wordt de toegang tot effecten- en handelsbeurzen verboden.
6 mei Bepaalde straten in Amsterdam worden aangemerkt als 'joodse straten'.
15 mei Synagoge in Den Haag wordt door brand verwoest. Arisering van orkesten.
27 mei Verordening betreffende de aangifte en verzorging van landbouwgronden in joodse handen (vo 102/1941).
31 mei Joden mogen geen gebruik meer maken van zwembaden en openbare parken, en geen kamers meer huren in bepaalde toeristen- en badplaatsen.
4 juni Bewegingsvrijheid voor joden wordt beperkt.
11 juni Razzia's tegen joden in Amsterdam.
13 juni Joden geweerd uit openbare zwembaden.
Half juni Joodse advocaten mogen niet meer voor niet- joodse cliënten werken.
1 aug. joodse makelaars mogen niet meer voor niet-joden werken.
8-11 aug. Bepalingen betreffende de behandeling van joodse bezittingen en vermogens.
Registratie van bezittingen bij de bank Lippmann-Rosenthal &Co.
1 september Joodse kinderen moeten naar aparte scholen (in Amsterdam op 1 oktober).
14 sept. Razzia’s in Twente.
15 sept. Er verschijnen borden 'Voor joden verboden'. Joden mogen geen parken, dierentuinen, schouwburgen, cabarets, bioscopen, concerten, bibliotheken en leeszalen meer bezoeken.(vo 138/1941). Registratie van joods grondbezit bij Lippman-Rosenthal.
16 sept. Invoering van reisvergunningen.
22 sept. Joden geweerd uit alle verenigingen en stichtingen onder economisch doel.
24 sept. Vergunningen verplicht voor het uitoefenen van bepaalde ambachten en beroepen.
25 sept. Seyss-Inquart ontmoet Hitler in Berlijn.
7-8 okt. Jodenrazzia's in de Achterhoek, Arnhem, Apeldoorn en Zwolle.
8 okt. Plenaire vergadering van Seyss-Inquart, Generalkommissare en leidende
nazi-functionarissen.
20 okt. Verdere verordeningen betreffende het uitoefenen van beroepen van joden (vo 198/1941). Joodse Raad gaat akkoord met de samenstelling van een cartotheek van joden in Nederland.
22 oktober Joden moeten niet-joodse verenigingen verlaten (vo 199/1941) en worde vanaf 7 november geweerd uit bridge-, dans- en tennisclubs.
28 oktober Duitsers erkennen nog slechts de Joodse Raad; Joodse Coördinatie-Commissie ontbonden.
1 november Joden moeten hun lidmaatschap van verenigingen waarvan niet-joden lid zijn, opzeggen. Verordening vo 198/1941 wordt gebruikt om 1600 vergunningen tot het uitoefenen van een beroep door joden in te trekken.
3 nov. Joodse markten ingesteld in Amsterdam.
7 nov. Joden mogen niet meer reizen of verhuizen zonder vergunning.
10 nov. Opheffing van de Joodse Coördinatiecommissie.
5 dec. Alle niet Nederlandse joden krijgen de opdracht zich aan te melden voor 'vrijwillige emigratie'.
1942
1 januari Joden mogen geen niet -joods huishoudelijk personeel meer in dienst hebben.
9 januari Joden geweerd uit het openbaar onderwijs.
10 januari Eerste joden uit Amsterdam vertrekken naar werkkampen.
17 januari Begin van de concentratie van joden in Amsterdam door overbrenging van de joodse gemeenschap uit Zaandam.
20 januari Op de Wannsee-conferentie in Berlijn wordt de praktische uitvoering van de uitroeiing van de Europese joden besproken.
23 januari Joden mogen geen auto meer rijden. Op persoonsbewijs van joden moet de letter 'J' staan.
17 februari Vertegenwoordigers van kerkgenootschappen protesteren bij Seyss-Inquart
tegen de behandeling van joden.
20 maart Joden mogen geen meubels of huisraad van de hand doen.
25 maart Verbod op huwelijken tussen joden en niet-joden. Buitenechtelijke relaties aan strenge straffen onderworpen.
1 april Joden mogen niet meer trouwen in het stadshuis van Amsterdam.
19 april In katholieke en protestantse kerkdiensten wordt een protestverklaring tegen het Duitse beleid voorgelezen.
24 april Meeste joodse slagerijen gesloten.
3 mei Invoering van de jodenster voor personen en woningen.
3 mei Joden mogen geen rekening meer hebben bij de postgiro.
21 mei Joden moeten voor 30 juni 1942 al hun bezit en vermogen boven de waarde van f 250 inleveren bij Lippmann-Rosenthal. Ze mogen geen
bankkluizen meer huren (vo 58/1942).
29 mei Joden verboden te vissen.
5 juni Joden mogen niet meer reizen zonder toestemming vooraf.
11 juni Joden geweerd van de vismarkt.
12 juni Joden mogen geen groente en fruit meer kopen in niet joodse winkels. Fietsen en andere vervoersmiddelen moeten worden ingeleverd. Alle vormen van sport worden voor joden verboden.
26 juni Joodse Raad krijgt aanzegging van begin deportaties.
30 juni Avondklok voor joden vanaf 8 uur 's avonds. Joden mogen niet meer fietsen. Joden mogen geen gebruik meer maken van het openbaar vervoer.
4 juli Eerste oproepen voor 'arbeitsinzet in Duitsland'.
6 juli Joden mogen niet meer telefoneren of niet-joden bezoeken.
11 juli Kerken protesteren tegen de plannen van het deporteren van joden.
14 juli Razzia in Amsterdam-Zuid en -Centrum.
15 juli Vertrek met de eerste trein met joden uit Amsterdam. Begin van de deportaties vanuit Westerbork naar Auschwitz.
17 juli Joden mogen alleen nog boodschappen doen tussen 3 en 5 uur 's middag en worden geweerd uit vele straten uit Den Haag en Scheveningen.
25 juli Minister-president Gerbrandy roept via een uitzending van radio Oranje vanuit Londen op tot hulp aan joden.
26 juli Protest tegen de vervolging van joden wordt voorgelezen in kerken (met uitzondering van de hervormde).
2 augustus Aanhouding van katholieke joden, behalve gemengd gehuwden.
6 augustus Jodenrazzia in Amsterdam-Zuid.
9 augustus Weer razzia in Amsterdam-Zuid.
augustus Reeks van razzia's door heel Nederland. Alle joodse straatnamen gewijzigd.
11 sept. Registratie van 'gemengd gehuwden'.
15 sept. Joodse studenten uitgesloten van onderwijs.
2-3 oktober Razzia's op joodse werkkampen.
1943
16 januari Eerste joden komen aan in het concentratiekamp Vught.
21 januari Razzia op joods krankzinnigengesticht Het Apeldoornse Bos.
5 februari Joden mogen geen verzoekschriften of brieven naar de Duitse autoriteiten sturen. Deze moeten aan de Joodse Raad worden gericht.
2 maart Begin deportaties naar Sobibor.
april Alle joden moeten de provincies verlaten en worden ondergebracht in Vught.
23 april Nederlandse provincies judenrein verklaard.
5 mei Gemengd gehuwde joden krijgen de keus: deportatie of sterilisatie.
19 mei Kerken protesteren tegen sterilisatie van gemengd gehuwde joden.
21 mei Joodse Raad krijgt de opdracht 7000 'vrijgestelde' stafleden te selecteren voor deportatie.
26 mei Uitgebreide razzia's in Amsterdam om de overgebleven joden op te pakken.
20 juni Weer grootscheepse razzia's in Amsterdam-Zuid en -Oost.
15 juli Rauter geeft opdracht tot razzia's op het platte land.
29 september Laatste grote razzia in Amsterdam. Liquidatie Joodse Raad.
5 oktober Seyss-Inquart geeft instructies voor de behandeling van de legaal overgebleven joden in Nederland.
december Gemend gehuwden opgeroepen voor werkkampen.
1944
16 mei Razzia op zigeuners en asocialen.
5-6 september Twee grote transporten van gevangenen uit concentratiekamp Vught naar Duitsland.