Schutterij en hulpdiensten
Tijdens de oorlog worden in Suriname en op de Antillen en Aruba voor het eerst dienstplichtigen opgeroepen om te dienen in een eigen leger, de Schutterij. De schutters moeten patrouilleren, schuilplaatsen bouwen, op de luchtbeschermings-maatregelen toezien en afweergeschut bedienen.

Binnen de Schutterij zijn er ook vrijwillige hulpdiensten: de Burgerwacht op de Antillen en Aruba, en het korps Stad- en Landwachten in Suriname. Vrouwen hebben aparte vrijwilligers-korpsen.

Vrijwilligers vechten in Europa en Nederlands-Indië
De Nederlandse legerleiding wil de dienstplichtigen ook inzetten bij de bevrijding van Europa en Nederlands-Indië. Maar daarvoor geeft de lokale politiek geen toestemming. Er worden vrijwilligers geworven.

Enkele tientallen Surinamers, Antillianen en Arubanen vechten in Europa. Honderden vertrekken in 1944 per schip naar Australië om in Nederlands-Indië te vechten tegen de Japanners.