nederland
Duitsland verovert Europa
1e periode: mei 1940 - februari 1941
De inval
'Het was een uur of vijf in de ochtend en we werden wakker van schietgeluiden. We gingen naar boven, uit het raam kijken. Je zag de bommen vallen. Ik was erg bang. De vierde dag, in de middag, kwam het bombardement op Rotterdam. Vreselijk. Dat lawaai, en die bommen.'
Miep Verbeek, tien jaar, Vlaardingen
 |
| Een verwoest Rotterdam. |
Bezet
Na de overgave (= capitulatie) begint de Duitse bezetting van Nederland. Het Duitse leger verovert grote delen van Europa. Het leger is zo sterk dat veel Nederlanders denken dat er niets tegen te doen is. In het begin valt de bezetting mee. De Duitsers laten de Nederlandse krijgsgevangenen weer vrij. De Duitse soldaten gedragen zich netjes want ze hopen dat de Nederlanders dan de kant van Duitsland zullen kiezen.
Verduistering
Heel Nederland moet worden ’s avonds en ‘s nachts worden verduisterd zodat de geallieerde piloten niet kunnen zien waar ze vliegen. Uit de ramen mag geen licht meer komen, de straatverlichting is uit en op voertuigen zit nog maar een heel klein beetje licht. De verduisteringsplicht wordt streng gecontroleerd.
NSB
De Duitse bezetters schaffen de democratie af. Er is geen vrijheid meer. Alle politieke partijen worden verboden behalve de NSB, want die zijn voor Hitler en zijn nazi’s. De andere Nederlanders vinden dat de NSB’ers en hun leider Anton Mussert landverraders zijn.
OZO
In het begin is al een beetje verzet tegen de bezetting want de meeste Nederlanders zijn tegen de Duitsers. Ze laten zien dat ze vóór Oranje zijn en dus tegen de Duitsers. Ze dragen oranje en rood-wit-blauwe speldjes. Op straat zeggen mensen OZO tegen elkaar en OZO wordt op muren en straten gekalkt. Het betekent Oranje Zal Overwinnen!
Censuur
De Duitsers bepalen het nieuws in de krant en op de radio. Ze verbieden informatie die ze niet bevalt. Kranten die niet gehoorzamen worden verboden. Verzetsmensen maken de eerste illegale krantjes en veel mensen luisteren stiekem naar Radio Oranje met toespraken van Koningin Wilhelmina.
Jodenvervolging
De joden worden in Duitsland onderdrukt en gediscrimineerd. De joden zijn de zondebok. De nazi’s zijn antisemieten, dat wil zeggen dat ze de joden haten. In Nederland ontslaan de Duitse bezetters na een half jaar alle joodse ambtenaren. De maatregelen tegen de joden (= de jodenvervolging) zullen tijdens de bezetting stap voor stap erger worden.
 |
| Razzia op het Waterlooplein, februari 1941. 425 joodse mannen worden met geweld opgepakt. |
Een belangrijke gebeurtenis is de Februaristaking op 25 februari 1941. De Amsterdammers stoppen die dag met werken en gaan de straat op om te protesteren. Wat is er aan de hand?….
NSB’ers pesten de joodse Amsterdammers. Die pikken dat niet: ze vechten samen met niet-joodse Amsterdammers terug. Na een knokpartij - waarbij een NSB’ers wordt gedood - pakken de Duitsers 425 joodse mannen op. Dat gebeurt met veel geweld. De jongemannen worden weggevoerd naar een concentratiekamp. Zo laten de Duitsers zien dat zij de baas zijn in Nederland.
De Amsterdammers zijn geschokt. Daarom stoppen ze met hun werk: ze staken. De stakers gaan de straat op om te protesteren. Ook veel scholieren doen mee. De Duitsers treden heel hard op en schieten op stakers. In Amsterdam worden negen mensen gedood en honderden stakers worden gearresteerd.
Na deze gebeurtenissen is voor veel mensen duidelijk dat het niet mee zal vallen, al leken de Duitsers eerst zo beleefd.
Trefwoorden: Duitse invasie - Februaristaking - anti-joodse maatregelen - illegale pers - OZO
